Sabit Disk Gürültüsü Neden Olur?

Bilgisayarım neden tık tık, vın vın ses çıkarıyor?

Kasanızdan gelen o düzenli uğultu ya da arada bir duyulan hafif tıklama sesi çoğu zaman mekanik sabit diskten (HDD) geliyor. HDD, içinde dakikada 5400 ya da 7200 devirle dönen metal plakalar ve bu plakaların üzerinde milimetrenin çok altındaki mesafede gezinen bir okuma-yazma kafası barındırır. Yani kutunun içinde gerçek anlamda hareket eden parçalar var. Hareket varsa titreşim var, titreşim varsa ses var.

Bu yüzden HDD ses gürültü azaltma konusuna girmeden önce sesin türünü ayırt etmek gerekir: her ses arıza belirtisi değil, ama her ses de masum değil.

Hangi ses normal, hangisi tehlike işareti?

• Sürekli, düşük tonlu uğultu: Plakaların dönüşünden kaynaklanır. Normaldir. Disk çalıştığı sürece devam eder.
• Kısa, ritmik "tık tık" veya "tırr" sesleri: Kafanın veri aramak için yer değiştirmesidir. Dosya kopyalarken, oyun yüklerken artması beklenir.
• Kasaya yayılan rezonans, "vınnn" gibi genişleyen ses: Diskin kendisi değil, titreşimin metal kasaya aktarılmasıdır. Genelde montaj problemidir.
• Düzenli aralıklarla tekrar eden yüksek tıklama ("klik... klik... klik"): Kafa konumunu bulamıyor olabilir. Bu ciddi uyarıdır, yedek alma zamanı.
• Metalik cızırtı, kazıma sesi: Kafa plakaya temas ediyor olabilir. Diski kapatıp verileri kurtarmaya odaklanın.

Ses karakteri birkaç gün içinde değiştiyse ya da bilgisayar sesle birlikte donuyorsa, sorun gürültü değil; disk sağlığıdır. Sessizleştirme değil yedekleme öncelikli olmalı.

Aynı disk neden bazı kasalarda daha gürültülü?

Çünkü sesi büyüten şey genelde disk değil, disk ile temas eden yüzeydir. HDD'yi ince sac bir kasa yuvasına vidalarsanız, kasa bir hoparlör diyaframı gibi davranır. Aynı disk kalın çelik ve lastik takozlu bir yuvada neredeyse duyulmaz hale gelebilir. Masaya doğrudan konan harici disk kutuları da bu yüzden rahatsız edici olur: masa tablası titreşimi yayar.

Yazılımla ses azaltılabilir mi?

Kısmen. Bazı disklerde kafa hareket hızını yavaşlatan bir ayar (AAM/APM benzeri) bulunur; hareket yumuşadığı için tıklama sesi düşer, karşılığında erişim süresi biraz uzar. Ayrıca sürekli disk tarayan yedekleme, arama indeksleme veya torrent uygulamalarını sınırlamak, diskin boş yere çalışmasını engeller. Windows'un enerji ayarlarından "belirli süre sonra diski kapat" seçeneği de sessizlik sağlar ama disk her uyanışta ses çıkarır ve sık uyku-uyanma döngüsü mekanik parçalar için ideal değildir.

Seçenekleri karşılaştıralım

Peki hangisini seçmeliyim?

Karar üç soruya bağlı:

1. Ses nereden yayılıyor? Kasaya elinizle bastırdığınızda ses belirgin şekilde azalıyorsa sorun rezonanstır; takoz ve montaj yeterli olur, para harcamanız gerekmez.
2. Diskte ne var? İşletim sistemi HDD üzerindeyse disk hiç susmaz, çünkü sistem sürekli ona yazar. Bu durumda en mantıklı adım işletim sistemini SSD'ye taşıyıp HDD'yi film, yedek, arşiv diski yapmaktır. SSD ile HDD arasındaki farkları karşılaştıran içerik bu geçişte kapasite-hız dengesini kurmanıza yardımcı olur.
3. Kaç TB'a ihtiyacınız var? 1-2 TB'a kadar tamamen SSD'ye geçmek makul. 6-8 TB arşiv ihtiyacı varsa HDD kalır; o zaman hedef sesi sıfırlamak değil, duyulmaz seviyeye indirmektir.

Uygulama sırası: en ucuzdan başlayın

• Kasayı açıp disk vidalarını kontrol edin. Gevşek vida rezonansın bir numaralı nedenidir; aşırı sıkmak da gövdeyi zorlar.
• Varsa kasanın kauçuk takozlu yuvasını kullanın; yoksa vidaların altına ince lastik pul koyun.
• Diski fan hizasından ve yan panelden uzaklaştırın. İki HDD'yi yan yana takmayın, aralarına bir yuva boşluk bırakın.
• Harici disk kutusunu masadan kaldırıp bir bez ya da mouse pad üzerine alın.
• Gereksiz arka plan taramalarını kapatın, indeksleme kapsamını daraltın.
• Ses hâlâ rahatsız ediyorsa sistem diskini SSD'ye taşıma planı yapın.

Sessizleştirirken nelere dikkat etmeliyim?

Diğer yazılar

• Thunderbolt 3 ve USB-C Farklı Mı?
• RAM Hızı ve Gecikme Süresi Hangi Kadar Önemli?
• AMD ve Intel'de Fiyat-Performans Oranı Nasıldır?
• MicroSD Kart Hız Sınıfı Önemli Midir?
• Desktop Kasası Seçerken Soğutmaya Dikkat Edilir Mi?
• Akıllı Telefonda OLED ve LCD Ekran Farkı